کد خبر: 6185 تاریخ انتشار: ۱۳۹۱ پنج شنبه ۲۶ بهمن 7:39 عصر نسخه چاپی نسخه چاپی
1139 ارسال به دوست ارسال به دوست



یادداشت/ فرش خاکی هرمز؛ آیینی هنری


یادداشت به قلم رضا دبیری نژاد

خبرها حاکی است که گروه هنرمندان تجسمی هرمزگان بار دیگر در کار ساختن فرش خاکی در ساحل جزیره هرمز شده اند. چهارمین فرش نقش گرفته از خاک های رنگین جزیره هرمز که این بار با الهام از افسانه منمنداس شکل می گیرد قرار است در 27 بهمن 1391 رونمایی شود اما این چهارمین رویداد در تداوم خود به چه مرحله ای رسیده است؟ از سوی دیگر این رویداد چه نوع اثر و قالب هنری است؟

شاید در نظر نخست آنچه از فرش خاکی هرمز بر ذهن متبادر می شود، نمونه ها و قالب های موجود در هنرهای جدید باشد که با نام های مختلفی در سالهای اخیر در کشورمان با ترجمه اصطلاحات خارجی شناخته شده است، اما در منظری دیگر فرش خاکی هرمز دارای ویژگی هایی است که آنرا اینجایی و بومی می نماید و حتا در قالب و فرم آن نیز می توان مشابهاتی با ساختارهای فرهنگی ایرانی و منطقه ای یافت، از اینرو شاید بهتر باشد که فرش خاکی هرمز را "آیین هنری" بدانیم تا یک اثر هنری. چرا که به نظر می آید این رویداد محصور به ایجاد یک اثر نیست که آنرا در اثر ایجاد شده ببینیم، بلکه در این آیین هنری فرآیند بسیار مهم است و حتا برای خالقانش دانست یا نادانسته فرآیند بخشی از اثر است. از اینرو می توان آنرا با ساختارهای آیین های سنتی همچون آیین های مذهبی  یا حنابندان و ... مشابه دانست.

کافیست برای لحظه ای، نقش حنا زدن را در آیین های عروسی را بر ذهن بیاوریم و گمان کنیم که حالا بر پوست خاک ساحل هرمز است که حنایی از خاک گذاشته می شود و حتا برایش ترانه هم خواند. اینگونه است که در ساحل عروسی برای هرمز برپا شده است که ضیافتش از خاکهاست اما باید در نظر داشت که این آیین یک آیین سنتی نیست بلکه آیینی نو و هنری است که ساختارها و توقعات هنری در آن تجلی یافته است.

وقتی صحبت از آیین هنری می کنیم باید در نظر داشته باشیم که نباید ساختار زمانی خطی را مدنظر قرار دهیم و از آن برداشت های خطی بکنیم. همانگونه که آیین ها در زمان های دوری و حلقوی خود می گردند و این گردش هربار تازگی خاص خودش را دارد و اتهام تکراری بودن بر آن نمی نشیند، آیین های هنری هم در زمان های چرخشی جای دارند. از اینرو ممکن است برخی رفتارها قرینه و تکرار به نظر برسد و باعث انتقاد از اینگونه آثار شود در حالی که آنها حیاتشان در این چرخش است، چرخشی که باعث بالندگی و مکاشفات نو می شود و تجربه هر لحظه با تجربه زمانی دیگر متمایز. از اینرو نتیجه اش هم دارای تفاوتهای بسیار است.

اینگونه آیین ها دیگر محصور در دریافت ها یا به اصطلاح مکاشفات یک نفر یا همان هنرمند نیست که حتا از دلش یک برداشت روایت برآید بلکه چون مجموعه آن برای شرکا یا مخاطبینش به اشتراک گذاشته می شود و همین اشتراک و مکاشفه جمعی نتایجی غیرتکراری عرضه می کند.

آیین های هنری بخشی از ساختار خود را در روایت می یابند چنانکه آیین های سنتی هم بر پایه افسانه ها، اساطیر و روایت های مذهبی قرار داشتند. اینگونه است که فرش چهارم هم ساختار خود را بر پایه یک افسانه جنوبی یعنی منمنداس قرار داده است.

اما اگر در روایت های آیینی سنتی، همذات پنداری و تطابق زمانی روایت ها وجود دارد در آیین های هنری چون فرش خاکی هم کشف، دریافت و تبدیل هنری مضامین و روایت ها به چشم می خورد و از اینرو نوع نگاه به اساطیر و افسانه ها در این رویداد بسیار متفاوت است و نباید از آن توقع روایت محض را داشت. آیین فرش خاکی هرمز تجربه ایست رو به تکامل که می تواند تجربه های گاه به گاه را به ساختاری منسجم تر تبدیل کند.


نقل از : وبلاگ شخصی رضا دبیری نژاد (نامه های بی نشان)




نظرات


تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است

 

نظر شما

نام:  
پست الکترونیکی:  
نظر شما:  


    صدا       فیلم     تلویزیون    رادیو
جایگاه واقعی برخی از اقشار در انتخابات مشخص شد/ برای سال ها به معاندان خوراك دادند/تداوم احضار فرمانداران و مدیرانافزایش دمای روزانه تا ششم خرداد"زمین سرخ" هرمزگانی عکس روز نشنال ژئوگرافی شدبستکی‌ها بیشترین رای را به روحانی دادندچون به شورا می روند آن کار دیگر می‌کنند حرکت پنج رستوران سوئدی به سمت قشم / راه‌اندازی خط مسافری دریایی قشم دبی/تلاش برای خرید کروز از ایتالیاارتفاعات هرمزگان از امروز رگباری می‌شود احتمال آغاز فعالیت دانشکده نفت دانشگاه هرمزگان/ توقف پذیرش دانشجو در علمی کاربردی تایدواترقانون اجازه خروج همسر از کشور اینبار دامن پرچم دار المپیکی را گرفتواعظی: کارانه را ما فیلتر نکرده ایم از حلق آویز با چادردختر14 ساله در تا طناب دار مرد 36 ساله در تیروربازیار ناشی نخلستان را بی ‌بَر کرد!انتصاب اعضای هیئت‌رئیسه شورای هماهنگی نمایندگان ادوار هرمزگان در ستاد روحانیآبشورکی سریع‌ترین شتر ایرانراه‌اندازی خط کشتیرانی جدید از هندوستان به بندرعباسکشف محموله گردوی قاچاق در کیش/ عدم صلاحیت گمرک نخل‌تقی در ترخیص کالاهای توقیفی اخیرمستند تلویزیونیِ روحانی سانسور شدژئوپارک قشم به شبکه جهانی یونسکو پیوستنزدیک به 64 درصد مردم در انتخابات شرکت می کنندموج؛ جشنواره‌ای موفق یا فصلی برای موج‌سواریسرمایه گذاری 500 میلیون دلاری هندی ها در بندر رقیب شهید رجاییمخالفت با تحقیق و تفحص از عملکرد مناطق آزادکدام را باور کنیم!دانش آموزان شیب‌درازی در قشم آموزش‌های محیط زیستی دیدند اداره کل غذا، دارو و استاندارد قشم پتانسیل تبدیل به آزمایشگاه‌ معتمد منطقه را دارد بررسی ویژه رد صلاحیت‌ها در بندرلنگه"ابوالقاسم جراره" رئیس ستاد رئیسی در هرمزگان شد"معتمدی" سکاندار ستاد میرسلیم در هرمزگان شدلنج سوخت/ناخدای 60 ساله کنگی غرق شدسیستان و بلوچستان مقصد نخستین سفر تبلیغاتی رئیسیزمان پخش اولین مناظره انتخاباتی مشخص شدحضور فعالان پتروشیمی قشم در سیزدهمین همایش بین المللی IPF تهرانپخش مناظرات به صورت زنده ، مطالبه ملی است داوودی : استفاده 50 درصد بانوان هرمزگان از دخانیات نادرست استآغاز ساماندهی چاه های تلا در بندر تاریخی لافت قشم قوت‌گیری احتمال سفر دکتر روحانی به هرمزگان"مرد بزرگ" اثر هنرمند هرمزگانی در قاب منتخب نشنال جئوگرافیک+تصویرتحلیل جلایی‌پور از احتمال رقابت قالیباف و روحانیپشت پرده تکذیبیه حمایت از رئیسی توسط جبهه پایداریشکل‌گیری موج پالم یک حرکت اشتباه استراتژیک بود