کد خبر: 6185 تاریخ انتشار: ۱۳۹۱ پنج شنبه ۲۶ بهمن 7:39 عصر نسخه چاپی نسخه چاپی
1402 ارسال به دوست ارسال به دوست



یادداشت/ فرش خاکی هرمز؛ آیینی هنری


یادداشت به قلم رضا دبیری نژاد

خبرها حاکی است که گروه هنرمندان تجسمی هرمزگان بار دیگر در کار ساختن فرش خاکی در ساحل جزیره هرمز شده اند. چهارمین فرش نقش گرفته از خاک های رنگین جزیره هرمز که این بار با الهام از افسانه منمنداس شکل می گیرد قرار است در 27 بهمن 1391 رونمایی شود اما این چهارمین رویداد در تداوم خود به چه مرحله ای رسیده است؟ از سوی دیگر این رویداد چه نوع اثر و قالب هنری است؟

شاید در نظر نخست آنچه از فرش خاکی هرمز بر ذهن متبادر می شود، نمونه ها و قالب های موجود در هنرهای جدید باشد که با نام های مختلفی در سالهای اخیر در کشورمان با ترجمه اصطلاحات خارجی شناخته شده است، اما در منظری دیگر فرش خاکی هرمز دارای ویژگی هایی است که آنرا اینجایی و بومی می نماید و حتا در قالب و فرم آن نیز می توان مشابهاتی با ساختارهای فرهنگی ایرانی و منطقه ای یافت، از اینرو شاید بهتر باشد که فرش خاکی هرمز را "آیین هنری" بدانیم تا یک اثر هنری. چرا که به نظر می آید این رویداد محصور به ایجاد یک اثر نیست که آنرا در اثر ایجاد شده ببینیم، بلکه در این آیین هنری فرآیند بسیار مهم است و حتا برای خالقانش دانست یا نادانسته فرآیند بخشی از اثر است. از اینرو می توان آنرا با ساختارهای آیین های سنتی همچون آیین های مذهبی  یا حنابندان و ... مشابه دانست.

کافیست برای لحظه ای، نقش حنا زدن را در آیین های عروسی را بر ذهن بیاوریم و گمان کنیم که حالا بر پوست خاک ساحل هرمز است که حنایی از خاک گذاشته می شود و حتا برایش ترانه هم خواند. اینگونه است که در ساحل عروسی برای هرمز برپا شده است که ضیافتش از خاکهاست اما باید در نظر داشت که این آیین یک آیین سنتی نیست بلکه آیینی نو و هنری است که ساختارها و توقعات هنری در آن تجلی یافته است.

وقتی صحبت از آیین هنری می کنیم باید در نظر داشته باشیم که نباید ساختار زمانی خطی را مدنظر قرار دهیم و از آن برداشت های خطی بکنیم. همانگونه که آیین ها در زمان های دوری و حلقوی خود می گردند و این گردش هربار تازگی خاص خودش را دارد و اتهام تکراری بودن بر آن نمی نشیند، آیین های هنری هم در زمان های چرخشی جای دارند. از اینرو ممکن است برخی رفتارها قرینه و تکرار به نظر برسد و باعث انتقاد از اینگونه آثار شود در حالی که آنها حیاتشان در این چرخش است، چرخشی که باعث بالندگی و مکاشفات نو می شود و تجربه هر لحظه با تجربه زمانی دیگر متمایز. از اینرو نتیجه اش هم دارای تفاوتهای بسیار است.

اینگونه آیین ها دیگر محصور در دریافت ها یا به اصطلاح مکاشفات یک نفر یا همان هنرمند نیست که حتا از دلش یک برداشت روایت برآید بلکه چون مجموعه آن برای شرکا یا مخاطبینش به اشتراک گذاشته می شود و همین اشتراک و مکاشفه جمعی نتایجی غیرتکراری عرضه می کند.

آیین های هنری بخشی از ساختار خود را در روایت می یابند چنانکه آیین های سنتی هم بر پایه افسانه ها، اساطیر و روایت های مذهبی قرار داشتند. اینگونه است که فرش چهارم هم ساختار خود را بر پایه یک افسانه جنوبی یعنی منمنداس قرار داده است.

اما اگر در روایت های آیینی سنتی، همذات پنداری و تطابق زمانی روایت ها وجود دارد در آیین های هنری چون فرش خاکی هم کشف، دریافت و تبدیل هنری مضامین و روایت ها به چشم می خورد و از اینرو نوع نگاه به اساطیر و افسانه ها در این رویداد بسیار متفاوت است و نباید از آن توقع روایت محض را داشت. آیین فرش خاکی هرمز تجربه ایست رو به تکامل که می تواند تجربه های گاه به گاه را به ساختاری منسجم تر تبدیل کند.


نقل از : وبلاگ شخصی رضا دبیری نژاد (نامه های بی نشان)




نظرات


تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است

 

نظر شما

نام:  
پست الکترونیکی:  
نظر شما:  


    صدا       فیلم     تلویزیون    رادیو
۲ هزار ۷۶۵فقره تسهیلات اشتغال کشوری پرداخت می شودمردم می توانند علیه بازنشستگان شاغل اعلام جرم کننددر سفر به هرمزگان؛جهانگیری با عموی خود دیدار کردمصوبه بخشودگی وام‌های کشاورزان به‌زودی عملیاتی می‌شود فراخوان استخدامی شرکت بادبان دریای ساحل قشمنوبت دهی اینترنتی در بیمارستان خلیج فارس بندرعباساحتمال بازگشت طرح "خرید سربازی"انتخاب عکاس هرمزگانی به‌عنوان یکی از داوران مسابقه بین‌المللی عکاسی روسیهدانشگاه آزاد: ازدواج کنید، از شهریه معاف شویدگمانه‌زنی‌ها پیرامون معرفی استانداران پیشنهادی تکذیب شدامکان بازیافت ۷۵ درصد آب مصرفی خانه‌هامعاون اول رئیس جمهوری و رئیس مجلس شورای اسلامی در هفته جاری به هرمزگان سفر می کنندوام ساخت مسکن در بافت فرسوده ۱۱۰ میلیون تومان شدانتظامی نماینده مدیران مسوول در هیات نظارت شداعضای سمن‌های جوانان هرمزگان انتخاب شدنداعضا هیات مدیره مجمع خیران هرمزگان مشخص شدندکتاب" توسعه حرفه‌ای نمایندگان مجلس" با یادداشتی از نماینده بندرعباس منتشر شد۱۰ ابهام درباره قانون ممنوعیت بکارگیری بازنشستگان احصا شدطرح استیضاح رئیس مجلس تقدیم هیئت رئیسه شدصف طولانی ثبت‌نام کارت سوخت المثنی را دور بزنیدشرایط جوی و دریایی هرمزگان تا دوشنبه پنجم آذرماه ناپایدار استنحوه ثبت نام کارت المثنی سوخت اعلام شد وزیر صنعت:واردات لوازم خانگی ممنوع است‍ طرح مرکز پژوهش‌ها برای پرداخت یارانه بنزینواریز سود ۱۷۵ هزار تومانی سهام عدالت از فرداسامانه ناپایدار جوی وارد هرمزگان شداستعفای مدیرکل دفتر استاندار در راستای اجرای قانون منع به کارگیری بازنشستگان/سرپرست جدید دفتر استاندار هرمزگان منصوب شد تصویب جزییات طرح استانی شدن انتخابات مجلسشرکت نفت ستاره خلیج فارس2 دانش آموز را بورسیه کردمدیرکل جدید محیط زیست هرمزگان منصوب شدمدیران جدید وزارت ارشاد منصوب شدندسرپرستان ١١ استانداری کشور منصوب شدنددو فوتسالیست هرمزگانی به اردوی تیم ملی دعوت شدندخرمای پیارم، نارنگی و مروارید هرمزگان ثبت جهانی شدارزش سهام عدالت به ۱۴میلیون تومان رسیدمعادن غیر فعال هرمزگان واگذار می شونداستقبال مجلس از تسهیل شرایط اعطای تابعیت به فرزندان زنان ایرانی و مردان خارجیپرداخت تسهیلات برای مقاوم سازی منازل روستاییان در هرمزگانخبر مهم برای بازنشستگانوزیر کشور: استانداران جدید روز یکشنبه به دولت معرفی می شوند