کد خبر: 6185 تاریخ انتشار: ۱۳۹۱ پنج شنبه ۲۶ بهمن 7:39 عصر نسخه چاپی نسخه چاپی
1348 ارسال به دوست ارسال به دوست



یادداشت/ فرش خاکی هرمز؛ آیینی هنری


یادداشت به قلم رضا دبیری نژاد

خبرها حاکی است که گروه هنرمندان تجسمی هرمزگان بار دیگر در کار ساختن فرش خاکی در ساحل جزیره هرمز شده اند. چهارمین فرش نقش گرفته از خاک های رنگین جزیره هرمز که این بار با الهام از افسانه منمنداس شکل می گیرد قرار است در 27 بهمن 1391 رونمایی شود اما این چهارمین رویداد در تداوم خود به چه مرحله ای رسیده است؟ از سوی دیگر این رویداد چه نوع اثر و قالب هنری است؟

شاید در نظر نخست آنچه از فرش خاکی هرمز بر ذهن متبادر می شود، نمونه ها و قالب های موجود در هنرهای جدید باشد که با نام های مختلفی در سالهای اخیر در کشورمان با ترجمه اصطلاحات خارجی شناخته شده است، اما در منظری دیگر فرش خاکی هرمز دارای ویژگی هایی است که آنرا اینجایی و بومی می نماید و حتا در قالب و فرم آن نیز می توان مشابهاتی با ساختارهای فرهنگی ایرانی و منطقه ای یافت، از اینرو شاید بهتر باشد که فرش خاکی هرمز را "آیین هنری" بدانیم تا یک اثر هنری. چرا که به نظر می آید این رویداد محصور به ایجاد یک اثر نیست که آنرا در اثر ایجاد شده ببینیم، بلکه در این آیین هنری فرآیند بسیار مهم است و حتا برای خالقانش دانست یا نادانسته فرآیند بخشی از اثر است. از اینرو می توان آنرا با ساختارهای آیین های سنتی همچون آیین های مذهبی  یا حنابندان و ... مشابه دانست.

کافیست برای لحظه ای، نقش حنا زدن را در آیین های عروسی را بر ذهن بیاوریم و گمان کنیم که حالا بر پوست خاک ساحل هرمز است که حنایی از خاک گذاشته می شود و حتا برایش ترانه هم خواند. اینگونه است که در ساحل عروسی برای هرمز برپا شده است که ضیافتش از خاکهاست اما باید در نظر داشت که این آیین یک آیین سنتی نیست بلکه آیینی نو و هنری است که ساختارها و توقعات هنری در آن تجلی یافته است.

وقتی صحبت از آیین هنری می کنیم باید در نظر داشته باشیم که نباید ساختار زمانی خطی را مدنظر قرار دهیم و از آن برداشت های خطی بکنیم. همانگونه که آیین ها در زمان های دوری و حلقوی خود می گردند و این گردش هربار تازگی خاص خودش را دارد و اتهام تکراری بودن بر آن نمی نشیند، آیین های هنری هم در زمان های چرخشی جای دارند. از اینرو ممکن است برخی رفتارها قرینه و تکرار به نظر برسد و باعث انتقاد از اینگونه آثار شود در حالی که آنها حیاتشان در این چرخش است، چرخشی که باعث بالندگی و مکاشفات نو می شود و تجربه هر لحظه با تجربه زمانی دیگر متمایز. از اینرو نتیجه اش هم دارای تفاوتهای بسیار است.

اینگونه آیین ها دیگر محصور در دریافت ها یا به اصطلاح مکاشفات یک نفر یا همان هنرمند نیست که حتا از دلش یک برداشت روایت برآید بلکه چون مجموعه آن برای شرکا یا مخاطبینش به اشتراک گذاشته می شود و همین اشتراک و مکاشفه جمعی نتایجی غیرتکراری عرضه می کند.

آیین های هنری بخشی از ساختار خود را در روایت می یابند چنانکه آیین های سنتی هم بر پایه افسانه ها، اساطیر و روایت های مذهبی قرار داشتند. اینگونه است که فرش چهارم هم ساختار خود را بر پایه یک افسانه جنوبی یعنی منمنداس قرار داده است.

اما اگر در روایت های آیینی سنتی، همذات پنداری و تطابق زمانی روایت ها وجود دارد در آیین های هنری چون فرش خاکی هم کشف، دریافت و تبدیل هنری مضامین و روایت ها به چشم می خورد و از اینرو نوع نگاه به اساطیر و افسانه ها در این رویداد بسیار متفاوت است و نباید از آن توقع روایت محض را داشت. آیین فرش خاکی هرمز تجربه ایست رو به تکامل که می تواند تجربه های گاه به گاه را به ساختاری منسجم تر تبدیل کند.


نقل از : وبلاگ شخصی رضا دبیری نژاد (نامه های بی نشان)




نظرات


تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است

 

نظر شما

نام:  
پست الکترونیکی:  
نظر شما:  


    صدا       فیلم     تلویزیون    رادیو
بررسی چگونگی اصلاح قانون منع به کارگیری بازنشستگان توسط فراکسیون جوانان مجلسصندوق توسعه فعالیت های کشاورزی زنان روستایی هرمزگان تشکیل شدلاریجانی : نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران دهان آمریکا را در منطقه خرد می‌کندسپاه پاسداران: در آینده نزدیک تروریست ها با انتقام مهلک و فراموش ناشدنی مواجه خواهند شدپیش‌فروش محصولات ایران‌خودرو از سه‌شنبه آغاز می‌شودبرنامه های هفته گردشگری هرمزگان اعلام شدسامانه جامع اطلاعات مردمی قوه قضائیه آماده دریافت گزارشهای مردم حسن نیک طبع رئیس جدید دادگستری شهرستان میناب شدلاریجانی : مردم هرمزگان در دفاع از منافع ملی پیشگام بوده‌اندگزارش تصویری مراسم عاشورا در بندرعباس ممنوعیت جابجایی دانش آموزان با وانت‌بار در مدارس روستاها و توابع هرمزگاندشت های آبی رودان در خطر فروچاله هاطرح "نذر فرهنگی" در بندرعباس به اجرا درآمدذوالقدر خبر داد : پیشنهاد نمایندگان برای تعطیلی روز زن به جای تعطیلی هشتم ربیع‌الاولواحد‌های صنایع تبدیلی بخش کشاورزی هرمزگان تسهیلات دریافت می‌کنندایران خودرو : فقط آنها که خودرو ندارند می توانند در طرح پیش فروش ثبت نام کنندسرمایه گذاران پرورش ماهی در قفس حمایت می شوندحرکت جالب موسسه نور در هرمزگانپرداخت وام ۲۰ میلیونی به کارآفرینان زن سرپرست خانوارگیشه ی جنوب / قسمت پنجممحدودیت به کارگیری بازنشستگان بیشتر شدافزایش تسهیلات اشتغال روستایی از ۶ به ۱۰ میلیارد تومانطرحهای پژوهشی در هرمزگان کمک مالی دریافت می کنندتوان پرداخت سه میلیون تومان هزینه بازنشستگی پیش از موعد را نداریماحمد راستی معاون نیروی دریایی سپاه شدمشارکت ایران در سه نمایشگاه بین المللی تخصصی عمان در مهرماهدستگیری ۱۸ لیدر و عضو دسیسه هرمی جدید که ارز زیادی از کشور خارج کردندشورای نگهبان طرح اصلاح قانون ممنوعیت بکارگیری بازنشستگان را تایید کردجزئیات درگذشت بازیکن اسبق تیم ملی فوتبال کشورمان مشخص شدآماده‌سازی ۲۲۲ کلاس درس برای سال تحصیلی جدید در هرمزگانگیشه ی جنوب / قسمت چهارممحسنی اژه‌ای:مردم افراد آلوده به فساد را به قوه قضاییه معرفی کنندحکم حذف آبونمان تلفن ثابت به مخابرات ابلاغ شد‍ دوشاب پزی در هرمزگان + عکسسرپرست جدید فرهنگستان هنر کیست؟مکانی شگفت‌انگیز در هرمزگان +عکسغرفه حصیربافی هرمزگان رتبه برتر نهمین نمایشگاه صنایع دستی مشهدتوزیع گوشت قرمز یارانه ای در هرمزگان آغاز شد وجود 23 بدهکار دانه درشت بانکی در هرمزگانجوکار به عنوان امام جمعه جدید شهر قدس معرفی شد