کد خبر: 6185 تاریخ انتشار: ۱۳۹۱ پنج شنبه ۲۶ بهمن 7:39 عصر نسخه چاپی نسخه چاپی
1285 ارسال به دوست ارسال به دوست



یادداشت/ فرش خاکی هرمز؛ آیینی هنری


یادداشت به قلم رضا دبیری نژاد

خبرها حاکی است که گروه هنرمندان تجسمی هرمزگان بار دیگر در کار ساختن فرش خاکی در ساحل جزیره هرمز شده اند. چهارمین فرش نقش گرفته از خاک های رنگین جزیره هرمز که این بار با الهام از افسانه منمنداس شکل می گیرد قرار است در 27 بهمن 1391 رونمایی شود اما این چهارمین رویداد در تداوم خود به چه مرحله ای رسیده است؟ از سوی دیگر این رویداد چه نوع اثر و قالب هنری است؟

شاید در نظر نخست آنچه از فرش خاکی هرمز بر ذهن متبادر می شود، نمونه ها و قالب های موجود در هنرهای جدید باشد که با نام های مختلفی در سالهای اخیر در کشورمان با ترجمه اصطلاحات خارجی شناخته شده است، اما در منظری دیگر فرش خاکی هرمز دارای ویژگی هایی است که آنرا اینجایی و بومی می نماید و حتا در قالب و فرم آن نیز می توان مشابهاتی با ساختارهای فرهنگی ایرانی و منطقه ای یافت، از اینرو شاید بهتر باشد که فرش خاکی هرمز را "آیین هنری" بدانیم تا یک اثر هنری. چرا که به نظر می آید این رویداد محصور به ایجاد یک اثر نیست که آنرا در اثر ایجاد شده ببینیم، بلکه در این آیین هنری فرآیند بسیار مهم است و حتا برای خالقانش دانست یا نادانسته فرآیند بخشی از اثر است. از اینرو می توان آنرا با ساختارهای آیین های سنتی همچون آیین های مذهبی  یا حنابندان و ... مشابه دانست.

کافیست برای لحظه ای، نقش حنا زدن را در آیین های عروسی را بر ذهن بیاوریم و گمان کنیم که حالا بر پوست خاک ساحل هرمز است که حنایی از خاک گذاشته می شود و حتا برایش ترانه هم خواند. اینگونه است که در ساحل عروسی برای هرمز برپا شده است که ضیافتش از خاکهاست اما باید در نظر داشت که این آیین یک آیین سنتی نیست بلکه آیینی نو و هنری است که ساختارها و توقعات هنری در آن تجلی یافته است.

وقتی صحبت از آیین هنری می کنیم باید در نظر داشته باشیم که نباید ساختار زمانی خطی را مدنظر قرار دهیم و از آن برداشت های خطی بکنیم. همانگونه که آیین ها در زمان های دوری و حلقوی خود می گردند و این گردش هربار تازگی خاص خودش را دارد و اتهام تکراری بودن بر آن نمی نشیند، آیین های هنری هم در زمان های چرخشی جای دارند. از اینرو ممکن است برخی رفتارها قرینه و تکرار به نظر برسد و باعث انتقاد از اینگونه آثار شود در حالی که آنها حیاتشان در این چرخش است، چرخشی که باعث بالندگی و مکاشفات نو می شود و تجربه هر لحظه با تجربه زمانی دیگر متمایز. از اینرو نتیجه اش هم دارای تفاوتهای بسیار است.

اینگونه آیین ها دیگر محصور در دریافت ها یا به اصطلاح مکاشفات یک نفر یا همان هنرمند نیست که حتا از دلش یک برداشت روایت برآید بلکه چون مجموعه آن برای شرکا یا مخاطبینش به اشتراک گذاشته می شود و همین اشتراک و مکاشفه جمعی نتایجی غیرتکراری عرضه می کند.

آیین های هنری بخشی از ساختار خود را در روایت می یابند چنانکه آیین های سنتی هم بر پایه افسانه ها، اساطیر و روایت های مذهبی قرار داشتند. اینگونه است که فرش چهارم هم ساختار خود را بر پایه یک افسانه جنوبی یعنی منمنداس قرار داده است.

اما اگر در روایت های آیینی سنتی، همذات پنداری و تطابق زمانی روایت ها وجود دارد در آیین های هنری چون فرش خاکی هم کشف، دریافت و تبدیل هنری مضامین و روایت ها به چشم می خورد و از اینرو نوع نگاه به اساطیر و افسانه ها در این رویداد بسیار متفاوت است و نباید از آن توقع روایت محض را داشت. آیین فرش خاکی هرمز تجربه ایست رو به تکامل که می تواند تجربه های گاه به گاه را به ساختاری منسجم تر تبدیل کند.


نقل از : وبلاگ شخصی رضا دبیری نژاد (نامه های بی نشان)




نظرات


تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است

 

نظر شما

نام:  
پست الکترونیکی:  
نظر شما:  


    صدا       فیلم     تلویزیون    رادیو
شروع کلاس‌های اوقات فراغت کانون پرورش فکری در هرمزگانپرداخت پاداش پایان خدمت فرهنگیان بازنشسته تا شهریورماهاستاندار هرمزگان:بزودی پالایشگاه وپایانه صادرات نفت کشور در جاسک راه اندازی می‌شودمخالفت مجلس با تفکیک چند وزارتخانه‌تصمیم هیئت دولت برای رفع تنش آب شربطرح توسعه سواد بانوان روستایی در هرمزگان اجرا می شوددکتر ظریف : خیال نکنید اگر روحانی رفت و اصولگرایان آمدند موفق می‌شوند ساخت و سازهای غیرقانونی در ساحل بندرلنگه تخریب شدزمان و مکان دیدار رسمی «پوتین- ترامپ »تعیین شدتخفیف 50 درصدی عوارض پروانه ساختمان و نوسازی سالیانه در قشماستاندار هرمزگان:هرمزگان بستر مناسبی برای جذب سرمایه گذاران اتریشی داردخطر مرگ رسانه‌های ایران همزمان با موج بلند بحران اقتصادیبیرانوند در تیم منتخب جام جهانی2018 قرار گرفتجدیدترین اقدامات اروپایی برای حفظ برجامسه مرحله اساسی برای شروع کسب اینترنتیمقررات جدید برای چک برگشتی تاج: شرایط تیم ملی بسیار خوب استابقای اعتدال در جامعه روحانیت یا انشعابی جدید؛ گزینه‎های پیش روی این تشکل کهناستاندار هرمزگان: بنادر هرمزگان برای تسهیل صادرات باید شبانه روزی شوندطرح تفصیلی شهر بندرعباس بازنگری می شودجزئیات فیش حقوقی امسال کارکنانخبرخوش دیوان عدالت برای دریافت‌کنندگان بیمه بیکاری/ابطال یک دستور7 گزینه شهردار پایتختسعید مرتضوی کجاست؟مدیر هتل هرمز بندرعباس:دخالت دولت برای رونق بخش گردشگری ضروری استتشریح برنامه های سال ۹۷ شهرداری بندرعباس در پنج بخش اصلیدستگیری عاملان شهادت استوار معصومیجهین: دولت دوازدهم نگاه ویژه به جزایر داردسخنان قابل تامل مدیر آموزش و پرورش شهرستان خفر فارسفرمان مرگ در دست راننده خواب آلودساخت بزرگ‌ترین بندرصیادی كشور در هرمزگان/توان پهلودهی شناورهای بزرگیونانی‌ها خط ترانزیت خودرو به لنگه را تقویت می‌كنندمخالف اطلاع‌رسانی بنری شهرداری در این شرایط هستم همه سیاسیون از شهرداری سهم می‌خواهند/منکر بسیاری از مسائل نیستیم/نمی‌گوییم نیروهای شهرداری تعدیل شوندغربالگری زندانیان میناب در قالب طرح ویزیت رایگاناضافه شدن زیردریایی ساخت ایران به ناوگان ارتش/ توان حمل هشت مین دریایی"سرخوشانه‌های شهرداری" بندرعباس در هرمزگان‌نیوزسرخوشانه‌های شهرداری 1/پیاده‌روهای بندرعباس احداث نشده‌اندهرمزگان در رده هفتم باشگاه صدساله‌های ایران/زندگی 325 نفر از صدساله‌های ایران در هرمزگانعمان طوفانی می‌شود شن‌ها روان‌تر